Tien jaar geleden zag ik de huidige minister van Sociale Zaken voor het eerst op televisie in zijn functie als Tweede Kamerlid. Met verbazing hoorde ik aan wat voor ideeën er in
dat hoofd van hem huisden. Het betrof toen vooral zijn gedachten over
asielzoekers en ik dacht bij mijzelf, bij deze man is het sociaal denken en
zich kunnen verplaatsen in de positie van een ander niet erg sterk ontwikkeld. In
het huidige politieke landschap lijkt dit juist een aanbeveling te zijn om op
de plek te belanden waar je zeker niet thuis hoort.
In de afgelopen twee dagen heb ik twee voorstellen van hem gelezen waar ik van denk wat heeft dit met sociaal te maken, maar waar hij blijkbaar een jaar de tijd voor nodig gehad
heeft om er over te broeden. Het storende aan de voorstellen is dat ze zo
slecht doordacht zijn en ver van de werkelijkheid staan.
Het eerste voorstel begint met de constatering dat wij in Nederland een half miljoen mensen hebben onder de 65 met een uitkering. Er zijn 300.000 mensen uit andere Europese landen hier werkzaam en wij hebben honderdduizend vacatures. Dus het werk is
er. Dit betekent dat als er werk elders is jij daarvoor zult moeten verhuizen
of reizen. Dit willen wij op gaan leggen aan mensen met een bijstandsuitkering.
Jarenlang is er vanuit de politiek op gehamerd dat een bijstandsuitkering geen luxe uitkering mag zijn. Hij is bedoeld om in de meest noodzakelijke levensbehoeften te
voorzien. Hoe dit in de praktijk uitwerkt is wel duidelijk door het toenemend
aantal mensen dat gedwongen gebruik maakt van voedselbanken. Vanwege het feit
dat voor woningen bijna overal wachtlijsten zijn van jaren zal je dus
aangewezen zijn op reizen. Als verhuizen wel een optie is waarvan moeten de
verhuiskosten en inrichtingskosten van betaald worden als je nu al je hoofd
niet boven water kan houden? Hetzelfde geldt natuurlijk voor het reizen. Waarvan
betaal je een maand lang het reizen tot het moment dat het eerst verdiende geld
op jouw rekening gestort wordt? Hopende dat het bedrag dat je gaat verdienen
voldoende is om die reiskosten te dekken. En dat is natuurlijk het volgende
punt; die honderdduizend vacatures die blijkbaar niet vervuld kunnen worden
zijn er al jaren dus die kunnen wij in het bovenstaande rekensommetje buiten
beschouwing laten. Blijven de 3000.000 concurrenten uit voornamelijk Oost Europa.
De reden dat deze mensen hier werk hebben is omdat ze zo goedkoop zijn voor de
werkgevers en de reden dat deze mensen zo goedkoop kunnen werken in ons land is
dat ze relatief weinig geld uitgeven aan huisvesting en gas en licht. De enige
manier om de strijd aan te gaan met deze mensen om een baan is door bereid te
zijn te werken tegen een lager loon dan waar zij voor werken. Maar die Oost Europeanen
werken al voor het merendeel tegen het wettelijk minimumloon, dus hoe kan je
daar onder gaan of op basis daarvan hoge dagelijkse reiskosten van betalen?
Het tweede voorstel is een aanscherping van de ziektewet. Voor mensen met een tijdelijk contract wordt de hoogte van de uitkering afhankelijk van de tijd die ze gewerkt hebben.
Bij ziekte krijgen ze eerst 70% van het loon en daarna gaat het, afhankelijk
van het aantal maanden dat je gewerkt hebt terug naar 70% van het minimumloon.
Al jaren is het zo dat als je in dienst treed bij een (nieuwe) werkgever je een
tijdelijk contract aangeboden krijgt. Dit is dus een maatregel die iedereen
treft die van baan verwisseld of deel begint te nemen aan het arbeidsproces. Ik
moet hierbij denken aan een secretaresse die bij ons kwam werken en na de
eerste werkdag op weg naar huis geschept werd door een auto, met een
gecompliceerde beenbreuk als gevolg. Dus zou de uitkomst van dit voorstel zou
voor haar geweest zijn een heel snelle terugval in inkomen terwijl ze een goed
betaalde baan had bij haar vorige werkgever. Als deze maatregel bedoeld is om
de arbeidmarkt flexibeler te maken dan schiet het zijn doel wel erg voorbij.
Er wordt gepropageerd dat de toekomst voor Nederland ligt bij het flexwerken maar als overheid ga je de rechten van deze werknemers vervolgens uitkleden. Volgens mij gaat de
arbeidsmarkt door dit soort maatregelen steeds meer op slot zitten. Een ander
voorbeeld van dit soort beleid is dat de banken de verplichting opgelegd
gekregen hebben spaarzamer om te gaan met het verstrekken van hypotheken. Als gevolg
daarvan krijg je alleen nog een hypotheek als je een vaste baan hebt. De flexwerker
is wat dat betreft volledig buitenspel gezet met als gevolg dat de huizenmarkt
nog meer op slot is gaan zitten.
De lijn die ik bespeur in het beleid van minister Kamp’s denken is dat hij vooral gevangen zit in Wij en Zij denken. De flexwerker, de bijstandstrekker en de asielzoeker
worden in zijn denken gebrandmerkt op gronden die ik niet begrijp. Dit kabinet
verkoopt dit soort maatregelen onder het mom dat zij de verantwoordelijkheid
bij de mensen zelf legt, maar in werkelijkheid wentelt zij haar
verantwoordelijkheid af op mensen die niet in positie zijn om iets met deze verantwoordelijkheid aan te kunnen. Daar is niet sociaals aan.
Wat de basis is voor zijn Wij en Zij denken weet ik niet. Hij kan het in ieder geval niet ontlenen aan een superioriteitsgevoel over anderen op basis van zijn sociale en intellectuele capaciteiten.
