Om redenen van veiligheid, of misschien beter gezegd het mom van veiligheid, is onze privacy allang niet meer heilig. Zowel binnenshuis als buitenshuis worden onze bewegingen vastgelegd. Op steeds meer wegen, provinciaal en op snelwegen, worden onze bewegingen gevolgd en vastgelegd door camera’s. Zo ook in steden waar geen ontkomen meer is aan camera’s die in straten en op pleinen geïnstalleerd zijn. Veel winkels en benzinestations leggen de bewegingen van hun klanten vast op beeld. Onze medische gegevens worden vastgelegd in databanken, net als ons belgedrag met onze mobiele en vaste telefoons en ons surfgedrag op internet.
Al deze informatie zou bijdragen aan onze veiligheid tegen criminaliteit, terrorisme en onze verkeersveiligheid verhogen. Voor mij persoonlijk verhoogt het niet mijn gevoel van veiligheid, het roept eerder een gevoel van onbehagen op als ik een straat in loop waar allemaal camera’s hangen. Voor mij geeft het aan dat het een plek is waar ik normaal gesproken eigenlijk juist niet zou moeten zijn, omdat het de onveiligheid van de omgeving uitstraalt.
Al deze gegevens die door private partijen en overheden verzameld worden, worden op enig moment ergens vastgelegd. Vroeger op papier en tegenwoordig eigenlijk alleen nog maar in digitale vorm. Vanaf dat moment is onze privacy in de handen van de partijen die dit soort informatie verzamelen. Hoe zorgvuldig wordt er omgegaan met onze gegevens? Er is weliswaar een wetgeving die een aantal zaken voorschrijft maar wat is dat waard als de overheid zelf daar al niet zorgvuldig mee omspringt? Denk hierbij aan het centraal vastleggen van onze paspoortgegevens waar je tegenwoordig vingerafdrukken voor af moet geven, of het langer bewaren van de verkeersbewegingen op de wegen rond Rotterdam dan de wettelijk toegestane twee maanden. De beveiliging van dit soort gegevens is ook een punt van zorg. Hoe goed de beveiliging ook lijkt, deze kan uiteindelijk altijd gekraakt worden zoals vorige week weer eens bekend werd. Het netwerk van het Pentagon is gekraakt en er is gevoelige informatie gestolen. Toch een organisatie waarvan je verwacht dat die veiligheid heel hoog in zijn vaandel heeft staan. Een ander punt van zorg is de integriteit van degenen die belast zijn met het omgaan van dit soort informatie.
Juist gisteren stuitte ik op iets wat mij grote zorgen baart en heel relevant is voor dit onderwerp. In de jaren 90 werkte ik bij een palletfabriek en mijn direct leidinggevende was Kees H. Inderdaad, ik schilder hem af als een crimineel! Kees was daar controller en is nu opgeklommen tot algemeen directeur van een bedrijf dat gespecialiseerd is in archiefvernietiging van (vertrouwelijke) gegevens, zowel in digitale vorm als op papier.
Ik heb Kees leren kennen als een van de minst integere mensen die ik ooit ontmoet heb. Als dieptepunten kan ik noemen: Kees had een relatie met zijn buurvrouw maar dat weerhield hem er niet van een relatie aan te knopen met een collega van ons, A. Toen het A duidelijk werd dat Kees dit een zeer bevredigende situatie vond en niet van plan was hier enige verandering in aan te brengen, beëindigde A de relatie. Voor Kees opende dit nieuwe mogelijkheden en hij besloot zijn pijlen te gaan richten op I, onze directiesecretaresse. Na enkele avances waarbij hij bot ving besloot hij wat voortvarender te werk te gaan en hij dreigde dat I haar baan zou verliezen als zij niet met hem het bed in zou duiken. Collega D was getuige van dit gesprek, als je zoiets een gesprek mag noemen. I had een goede verstandhouding met de directeur en samen met D heeft zij dit verhaal aan hem verteld. De man, zeer integer, kwam in een spagaat situatie. Ons bedrijf was net overgenomen door een bedrijf uit Groningen en deze vond dat Kees in zijn positie als controller meer onmisbaar voor de organisatie als I, met als gevolg dat zowel I als D het veld moesten ruimen.
In zijn rol als controller was Kees belast met de reorganisatie die het gevolg was van het samenvoegen van de twee bedrijven. Daardoor moesten er ongeveer 20 productiemedewerkers bij ons verdwijnen. Juist in deze periode koos Kees voor een nieuwe leasewagen van de zaak. Een Volkswagen Sharon met een 6 cilindermotor, leren bekleding en alle luxeopties die je kon bedenken. Leaseprijs 3000 gulden per maand. Toen ik hem vroeg hoe hij dit nou zelf beleefde, immers de leaseprijs van deze auto was een ruim maandsalaris van een de productiemedewerkers die zijn baan zou kunnen behouden als Kees omzag naar een andere leaseauto, antwoordde hij zonder met zijn ogen te knipperen, dat hij dat anders zag. De kans werd hem geboden door zijn werkgever en waarom zou hij daar geen gebruik van maken?
Persoonlijk heb ik ook zelf een aantal ervaringen met Kees gehad die niet door de beugel konden maar het slotstuk was toen ik na een week ziekte weer op mijn werk kwam. Er werd in de loop van de ochtend geklopt op de deur van mijn kantoor en een collega kwam binnen om mij voor te stellen aan mijn opvolger die aan zijn eerste werkdag bij ons begon. Dit was het uitvloeisel en antwoord op een gesprek wat ik een paar weken eerder met Kees gehad had waarin ik hem gevraagd had hoe hij mijn rol binnen het bedrijf zag en hoe de toekomst voor mij binnen het bedrijf er uit zou zien. Het aanstellen van mijn opvolger was zijn antwoord. Zelf heb ik Kees na ons gesprek nooit meer gezien of gesproken, geheel volgens zijn werkwijze van bukken, wegduiken en proberen elke verantwoordelijkheid te ontlopen.
Al de informatie die over ons verzameld wordt verliest op enig moment zijn relevantie, overschrijdt zijn wettelijke houdbaarheidsdatum of de informatiedrager verliest zijn economische en technische houdbaarheid. Op dat moment komen bedrijven in zicht als waar Kees H aan het roer staat. Ook in de fasen er voor speelt de integriteit van de betrokkenen een rol. De heiligheid en veiligheid van onze privacy is in handen van de mens en dat is, in dit hele proces van informatie verzamelen, informatie bewaren en uiteindelijk vernietigen, de zwakke schakel.