Foto: Sjoerd J. de Jong
Een paspop achter een raam in Middelburg met een vertederende tekst over een glimlach. Voor mij persoonlijk schuilt de vertedering niet alleen in de tekst maar in het mogelijke verhaal achter de eigenaar en de voorgaande eigenaren van deze pop.
In de eerste blik zie je al dat deze pop geen product is van onze hedendaagse tijd. Dan zou op de plek waar de hals begint een plastic dop gezeten hebben, daar waar je nu mooi afgewerkt hout ziet. Is dit een aanwijzing dat deze paspop mogelijk gedurende een aantal generaties dienst gedaan heeft binnen één familie en overgegaan is van moeder op dochter? Door de witte kleur en de confectie maat van een jonge vrouw heeft het haast iets maagdelijks. Zou die gebruikt zijn door een moeder om kleren te maken voor haar dochter waarna een heftige discussie ontspon waarbij de dochter aangaf dat ze het fijn vond dat de moeder het gemaakt had maar dat het gewoon niet hip was en ze het daarom niet wilde dragen. Zou deze discussie zich bij de volgende generatie, toen de dochter zelf moeder geworden was, zich herhaald hebben? Hoe ver gaat de geschiedenis van deze paspop terug? Zou hij nog gebruikt zijn voor zoiets gruwelijks als het opspelden van een Jodenster tijdens de tweede wereldoorlog? Of is het leven van deze paspop juist een opeenstapeling geweest van heel veel plezier aan het werken met kleding en het plezier van het dragen ervan daarna? Allemaal vragen waar, met het verstrijken van de tijd, het steeds moeilijker wordt om nog de antwoorden op te vinden.
Ik ben geschiedenis gaan studeren omdat ik geïnteresseerd ben in de levens van de individuen in het verleden. Hoe ze de tijd beleefden waarin ze leefden, het persoonlijk leed en geluk, niet de opeenstapeling van oorlogen en jaartallen. Proberen een voorstelling te maken van hoe die levens er uit gezien hebben aan de hand van stukjes informatie die de tand des tijds overleefd hebben. Hoe gebrekkig deze methode is werd mij onlangs weer duidelijk in mijn hernieuwde contact met een oude vriend. Voorvallen in zijn leven waarvan ik geen weet had en misschien ook geen oog voor had op dat moment, blijken zijn leven een heel andere invulling gegeven te hebben dan ik destijds interpreteerde. Geschiedenis is eigenlijk een heel arrogant vak. Want als ik niet in staat ben een accurate biografie te schrijven over iemand die ik persoonlijk heel goed meende te kennen en regelmatig contact mee had, hoe zou ik dat dan moeten kunnen over iemand die ik nooit persoonlijk gekend heb en waarvan ik een gefragmenteerd beeld krijg door stukjes informatie aan elkaar te plakken die bij toeval door de tijd tot mij gekomen zijn? Laat staan dat ik een oordeel zou mogen vellen op basis van die informatie.
Rest mij eigenlijk alleen om op basis van de overblijfselen uit het verleden mijn fantasie en gevoel de vrije loop te laten. Ik zie een paspop die de confectiemaat heeft die mijn vriendin ook heeft en waar ik met veel plezier naar kijk. De eigenaresse van deze pop heeft vast menig mannenhart sneller doen kloppen en op straat veel hoofden doen draaien.
Ach nee, met een tweede blik op de foto zie ik links in de onderhoek een draaiknop waarmee de confectiemaat aangepast kan worden. Met een draai aan de knop kan mijn fantasie een heel andere richting opgestuurd worden. Beelden van Rubensvrouwen vullen nu mijn hoofd. Zelfs fantasieën blijken maar momentopnamen.